St. Antonius Ziekenhuis en OSS/OS – Deel 1

November 2008 maakte het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein/Utrecht bekend dat het 2800 desktops en alle backendsystemen over gaat zetten op open source software. Die stap is minder vreemd dan wordt gedacht, want al sinds eind jaren '90 is de IT-afdeling van het ziekenhuis vertrouwd met open source software, en sindsdien wordt het op verschillende plaatsen binnen de instelling ook daadwerkelijk ingezet. In een serie van (vier) verhalen wordt gekeken hoe het ziekenhuis in aanraking kwam met open source software, welke stappen tot nu toe zijn gemaakt, waar de problemen en valkuilen zitten en wat de toekomstplannen zijn. In deel 1 wordt teruggekeken op de periode 1997 – 2002.

Op 31 maart van dit jaar zijn het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein en Mesos Medisch Centrum in Utrecht gefuseerd, waarbij de naam van eerstgenoemd ziekenhuis gekozen is als officiële naam. De nieuwe ziekenhuisorganisatie, met ruim 5000 medewerkers, 250 specialisten, 800 bedden en ruim 500.000 polikliniekbezoeken per jaar, heeft zes locaties (Nieuwegein, Utrecht Overvecht, Utrecht Oudenrijn, Utrecht Veldhuizen, polikliniek Utrecht Vleuterweide en polikliniek Houten), terwijl in stadsdeel Leidsche Rijn gebouwd wordt aan een vernieuwend zorgconcept. Een van de ruim 5000 medewerkers is Gerrit Krediet, sinds 1997 verbonden aan het St. Antonius Ziekenhuis in de functie van Hoofd ICT, en daarvoor onder meer werkzaam bij en oprichter van Uzorg (een organisatie met als doel om de communicatie tussen zorgverleners te stimuleren) en als huisarts bij voormalig Gezonheidscentrum Kanaalstraat. "Destijds, in 1997, liep 'Antonius' aan de leiband van leveranciers, met name van Hiscom (het huidige iSoft Nederland, in 2004 ontstaan uit een fusie tussen Hiscom en het Britse iSoft, FdJ)", aldus Gerrit Krediet. "Het ziekenhuis had een kleine IT-afdeling (10 tot 12 man), en een aantal afdelingen binnen het ziekenhuis was zelf bezig met één of andere manier van digitalisering. Er zat weinig lijn in, en overal waren losse netwerkjes. Er werd nog gewerkt met van die domme terminals (VT100), waarvan er destijds nog een paar honderd in gebruik waren. Op IT-gebied hadden we een achterstand, en een van de eerste vragen die ik mij toentertijd heb gesteld was: hoe komen we een slag verder?".

Doorbraak

In de plannen van Gerrit Krediet heeft steeds vooropgestaan dat hij alleen verder wilde met spullen die webtechnologie gebruikten, zoals intranet en internet. Dat bleek nog niet makkelijk, zo ervoer hij. "Vrij snel na mijn aanstelling ben ik de boer opgegaan met de vraag welke leverancier mij zou kunnen helpen met het leveren van internet en intranet. Alhoewel we het hebben over 1998, werd ik voor gek verklaard. Verschillende mensen hebben gezegd dat het mij niet zou gaan lukken." Het gebrek aan positieve reacties leidde er toe dat Krediet en zijn IT-afdeling de beslissing namen om zelf dan maar te gaan kijken hoe een en ander gemaakt zou kunnen worden. "Via de rijksuniversiteit werd ik gewezen op een uitstekende programmeur van 50 jaar, en dat was de eerste man die ik heb aangenomen. Het was een échte programmeur, en zat vol van de programmeertaal C, Linux en open databases. Ik had al snel in de gaten dat het bijzonder was wat hij kon. Hij werkte in snel tempo, en een van de eerste dingen die hij bouwde was een weblaag over de toenmalige pakketten. Vervolgens heb ik een internist, chirurg en neuroloog erbij gehaald om mee te kijken en hen gevraagd wat zij van belang vonden. Dat bleek een goede insteek en een doorbraak, en al in 1999 hadden we een en ander aan de praat. Er werd ontwikkeld en direct in productie gezet".

IntraZIS

De 'eigen' computerproducten zorgden voor veel positieve reacties. "Andere internisten en chirurgen kwamen langs, en wilden opeens ook zo'n kastje. Zij zagen in dat je met de inkijkfunctie elkaars correspondentie kon inzien, of gegevens van het laboratorium op kon zoeken waardoor je veel tijd kon besparen. Ze waren enthousiast, en dat heeft er toe geleid dat ik nog twee man heb aangenomen en we gestart zijn met een afdeling software-ontwikkeling." Voor de oorspronkelijke programmeur was dat onder meer reden om afscheid te nemen van het St. Antonius Ziekenhuis. "Het was echt een man die het liefst in zijn eentje werkte", zo zegt Gerrit Krediet, die het vertrek aangreep om een begin te maken met het gestructureerd ontwikkelen. Een drietal medisch specialisten, die gebruikmaakten van de inkijkoplossing, zijn doorgegeaan met het meeontwikkelen van de inhoud van de elektronische status. Zij hielden zich onder meer bezig met de vraag waaraan een elektronisch patiëntendossier (EPD) zou moeten voldoen, hoe het er uit zou moeten zien en wat er wel of niet in zou moeten komen. Daaruit is een eerste versie van IntraZIS Status voortgekomen. Toch heeft het nog jaren geduurd voordat we het écht gingen gebruiken. In 2000, bij de uitrol van IntraZIS bij de verschillende maatschappen, kwamen we erachter dat we té ver voor de troepen uitliepen. We constateerden bijvoorbeeld dat het door ons ontwikkelde open source EPD lastig uitbreidbaar was.

Stone-IT

De constatering dat er te ver voor de troepen uitgelopen werd, leidde uiteindelijk tot een volledige rebuild die ook werd aangegrepen om een groot aantal zaken te reorganiseren en te professionaliseren. "Dat was ook de periode dat besloten is dat wij voortaan de productieafdeling waren, en niet meer de functionele afdeling. Dat laatste behoorde voortaan toe aan de gebruikers, zoals de medisch specialisten. In die periode zijn we verder tot de conclusie gekomen dat een keus voor open standaarden en open source software niet alleen over geld gaat. Het gaat óók om kwaliteit. Open source software is wat dat betreft volwassener dan velen denken. Het leuke vind ik vooral het community gebeuren. Ook wij zitten met vragen, en dan biedt in de meeste gevallen een community snel uitkomst. Het komt wel voor dat wij al na tien minuten antwoord hebben op onze vragen", aldus Krediet, die na de rebuild met name bezig is geweest met volume maken. "Vrijwel alles binnen het ziekenhuis is sindsdien gedigitaliseerd. Zo zijn we begonnen met IntraScoop, een 'open kijkkastje' voor (niet radiologie) beelden. De afgelopen jaren is er veel opgebouwd. Vanaf het begin zijn we daarin op afroep basis bijgestaan door Stone-IT." De eerste vraag die het St. Antonius Ziekenhuis in 2000 aan het toentertijd jonge bedrijf uit Groenekan (gemeente De Bilt) stelde, was of het kon helpen bij het opleiden van IT-personeel met betrekking tot Linux-toepassingen. "We maken nog steeds gebruik van hun diensten, zoals bij de implementatie van RedHat directory services, en komend jaar wanneer we de stap hopen te maken naar de Linux-distributie Ubuntu."


In de volgende bijdrage wordt specifiek ingegaan op de jaren 2008 – 2009, waarin het St. Antonius Ziekenhuis besloot om de stap te maken naar het open source kantoorpakket OpenOffice.org.

* Gerrit Krediet is een van de sprekers tijdens de tweede NOiV-Voorlopersbijeenkomst, die op donderdag 14 mei gehouden wordt in Maarssen. Doel van de voorlopersbijeenkomsten is het bij elkaar brengen van partijen waardoor kennis en ervaringen op het gebied van open standaarden en open source software worden uitgewisseld.

Tekst: Frits de Jong

St. Antonius Ziekenhuis en OSS/OS – Deel 1
St. Antonius Ziekenhuis en OSS/OS – Deel 2
St. Antonius Ziekenhuis en OSS/OS – Deel 3

Service

Help